Πού βρίσκεται η Legionella
Η Legionella μπορεί να εντοπιστεί σε φυσικά γλυκά νερά, όπως λίμνες και ποτάμια, όμως ο σημαντικότερος κίνδυνος για τη δημόσια υγεία συνδέεται με την ανάπτυξή της σε τεχνητά υδάτινα συστήματα. Όταν το νερό παραμένει στάσιμο, διατηρείται σε ευνοϊκές θερμοκρασίες ή κυκλοφορεί σε εγκαταστάσεις με βιοφίλμ, ιζήματα και ανεπαρκή συντήρηση, το βακτήριο μπορεί να πολλαπλασιαστεί και να διασπαρεί μέσω πολύ μικρών σταγονιδίων νερού ή αερολύματος.
Για τον λόγο αυτό, η πρόληψη δεν βασίζεται μόνο στη δειγματοληψία, αλλά και στη σωστή αναγνώριση των σημείων όπου υπάρχει αυξημένη πιθανότητα ανάπτυξης και διασποράς της Legionella μέσα σε μια εγκατάσταση.
Σημεία όπου μπορεί να αναπτυχθεί σε μια εγκατάσταση
Στην πράξη, η Legionella μπορεί να βρεθεί σε πολλά σημεία ενός κτιρίου ή μιας εγκατάστασης, όμως αυξημένη προσοχή απαιτείται κυρίως στα παρακάτω:
- σημεία παραγωγής και αποθήκευσης ζεστού νερού χρήσης,
- δίκτυα διανομής ζεστού και κρύου νερού,
- κεφαλές ντους και βρύσες,
- πύργοι ψύξης και εξατμιστικοί συμπυκνωτές,
- υδρομασάζ, spa και λοιπά συστήματα ανακυκλοφορίας νερού,
- διακοσμητικά σιντριβάνια και υδάτινα στοιχεία,
- δεξαμενές αποθήκευσης νερού,
- συστήματα ή συσκευές που δημιουργούν αερόλυμα.
Αυτές οι κατηγορίες πηγών αναφέρονται συστηματικά από τους διεθνείς οργανισμούς ως οι πιο συνήθεις εστίες ανάπτυξης και έκθεσης.
Γιατί αυτά τα σημεία είναι κρίσιμα
Ο κίνδυνος αυξάνεται όταν συνυπάρχουν παράγοντες όπως θερμοκρασίες που ευνοούν τον πολλαπλασιασμό, παρατεταμένη παραμονή του νερού στο δίκτυο, ανεπαρκής ανανέωση, συσσώρευση αλάτων ή ιζημάτων, παρουσία βιοφίλμ και χαμηλή αποτελεσματικότητα της απολύμανσης. Σε τέτοιες συνθήκες, η Legionella μπορεί να επιμένει στο σύστημα και να φτάνει στα σημεία χρήσης του νερού.
Πώς γίνεται η έκθεση
Η έκθεση δεν συνδέεται συνήθως με την απλή παρουσία του βακτηρίου στο νερό, αλλά με τη δημιουργία και την εισπνοή αερολύματος. Ντους, βρύσες, πύργοι ψύξης, υδρομασάζ, σιντριβάνια, αναπνευστικές συσκευές και άλλες εφαρμογές που παράγουν πολύ μικρά σταγονίδια μπορεί να λειτουργήσουν ως οδός μετάδοσης, εφόσον το νερό είναι επιβαρυμένο. Δεν υπάρχουν ενδείξεις συνήθους μετάδοσης από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Ενδείξεις ότι μια εγκατάσταση χρειάζεται προσοχή
- Υπάρχουν τμήματα δικτύου με στάσιμο νερό ή μικρή χρήση.
- Υπάρχουν “τυφλά” ή αδιέξοδα σημεία σωληνώσεων.
- Εντοπίζονται ιζήματα, σκουριά ή βιοφίλμ.
- Υπάρχουν βρύσες ή ντους που παραμένουν αχρησιμοποίητα για μεγάλα διαστήματα.
- Η εγκατάσταση εξυπηρετεί άτομα αυξημένου κινδύνου, όπως ηλικιωμένους, ασθενείς ή ανοσοκατεσταλμένους.
- Υπάρχουν πύργοι ψύξης, spa, σιντριβάνια ή άλλες εφαρμογές που παράγουν αερόλυμα.
Αυτοί οι παράγοντες δεν αποτελούν μόνοι τους πλήρη εκτίμηση κινδύνου, αλλά είναι ισχυρές ενδείξεις ότι χρειάζεται οργανωμένος τεχνικός έλεγχος και πρόγραμμα διαχείρισης νερού.
Άμεσες ενέργειες πρόληψης
Σε εγκαταστάσεις όπου υπάρχουν παράγοντες κινδύνου, τα πρώτα πρακτικά βήματα περιλαμβάνουν τον εντοπισμό και την απομάκρυνση στάσιμων τμημάτων δικτύου, τον καθαρισμό δεξαμενών και κρίσιμων σημείων, τον έλεγχο της θερμοκρασίας του ζεστού και του κρύου νερού, τη συστηματική χρήση ή έκπλυση σπάνια χρησιμοποιούμενων σημείων λήψης και τη θέσπιση σαφών διαδικασιών παρακολούθησης και συντήρησης. Η σύγχρονη προσέγγιση βασίζεται σε ολοκληρωμένο πρόγραμμα διαχείρισης νερού και όχι σε αποσπασματικές ενέργειες.
Κύρια σημεία
- Η Legionella αποτελεί πρόβλημα κυρίως σε τεχνητά υδάτινα συστήματα και όχι απλώς στο νερό γενικά.
- Τα ντους, οι βρύσες, οι πύργοι ψύξης, τα spa, τα σιντριβάνια και τα μεγάλα δίκτυα νερού είναι κρίσιμα σημεία ελέγχου.
- Στάσιμο νερό, βιοφίλμ, ιζήματα, ακατάλληλες θερμοκρασίες και χαμηλή συντήρηση αυξάνουν τον κίνδυνο.
- Η μετάδοση σχετίζεται κυρίως με εισπνοή αερολύματος.
- Η πρόληψη απαιτεί οργανωμένη διαχείριση του συστήματος νερού και τακτική τεχνική παρακολούθηση.