Τι είναι η Λεγιονέλλα
Η Legionella είναι βακτήριο που απαντάται φυσικά σε γλυκά νερά, όπως λίμνες και ποτάμια, συνήθως σε χαμηλές συγκεντρώσεις που δεν αποτελούν από μόνες τους σημαντικό κίνδυνο για τη δημόσια υγεία. Ο κίνδυνος αυξάνεται όταν το βακτήριο εισέλθει και πολλαπλασιαστεί σε τεχνητά υδάτινα συστήματα, όπως δεξαμενές, δίκτυα σωληνώσεων, θερμαντήρες νερού, πύργους ψύξης, υδρομασάζ και άλλα συστήματα που ευνοούν τη στασιμότητα, τη δημιουργία βιοφίλμ και τη διασπορά μικροσταγονιδίων.
Η νόσος των λεγεωναρίων είναι μια σοβαρή μορφή πνευμονίας που προκαλείται από εισπνοή αερολύματος ή πολύ μικρών σταγονιδίων νερού που περιέχουν το βακτήριο. Δεν μεταδίδεται συνήθως από άνθρωπο σε άνθρωπο και η πρόληψή της βασίζεται κυρίως στον σωστό έλεγχο και στη σωστή συντήρηση των υδάτινων εγκαταστάσεων.
Τι είναι η Λεγιονέλλα
Η λεγεωνέλλωση είναι ο γενικός όρος για τις λοιμώξεις που προκαλούνται από βακτήρια του γένους Legionella. Η πιο γνωστή και σοβαρή μορφή είναι η νόσος των λεγεωναρίων, δηλαδή μια βαριά λοίμωξη του αναπνευστικού που εκδηλώνεται ως πνευμονία. Υπάρχει και η ηπιότερη μορφή, γνωστή ως πυρετός Pontiac, η οποία μοιάζει περισσότερο με γριπώδη συνδρομή.
Πού αναπτύσσεται
Η Legionella μπορεί να αναπτυχθεί σε τεχνητά υδάτινα συστήματα όταν υπάρχουν ευνοϊκές συνθήκες, όπως ακατάλληλες θερμοκρασίες, στάσιμο νερό, άλατα, ιζήματα, βιοφίλμ και ανεπαρκής συντήρηση. Για τον λόγο αυτό, ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε δίκτυα ζεστού και κρύου νερού, ξενοδοχεία, νοσοκομεία, αθλητικές εγκαταστάσεις, spa, πύργους ψύξης, ντους και εγκαταστάσεις με συσκευές που παράγουν αερόλυμα.
Πώς μεταδίδεται
Η μετάδοση γίνεται κυρίως μέσω της εισπνοής πολύ μικρών σταγονιδίων νερού ή αερολύματος που περιέχουν το βακτήριο. Τέτοια σταγονίδια μπορεί να δημιουργούνται σε ντους, βρύσες, υδρομασάζ, πύργους ψύξης, σιντριβάνια και άλλες συσκευές νερού. Η λοίμωξη δεν σχετίζεται συνήθως με πόση νερού και, στις περισσότερες περιπτώσεις, δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Ποιοι ανήκουν στις ομάδες αυξημένου κινδύνου
Υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης σοβαρής νόσου έχουν άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, καπνιστές, άτομα με χρόνια νοσήματα, ανοσοκατεσταλμένοι ασθενείς και γενικά όσοι έχουν επιβαρυμένη αναπνευστική ή γενική κατάσταση υγείας. Αυτός είναι και ο λόγος που η σωστή διαχείριση των υδάτινων εγκαταστάσεων είναι ιδιαίτερα κρίσιμη σε νοσοκομεία, μονάδες φροντίδας, ξενοδοχεία και κτίρια με αυξημένη ευαλωτότητα χρηστών.
Συμπτώματα
Η νόσος των λεγεωναρίων εκδηλώνεται συνήθως με πυρετό, βήχα, δύσπνοια, κεφαλαλγία, μυαλγίες και αίσθημα καταβολής. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστούν και γαστρεντερικά ή νευρολογικά συμπτώματα, όπως διάρροια ή σύγχυση. Επειδή τα συμπτώματα δεν διαφέρουν πάντα ξεκάθαρα από άλλες μορφές πνευμονίας, η επιβεβαίωση απαιτεί εργαστηριακό έλεγχο.
Πρόληψη και έλεγχος
Το αποτελεσματικότερο μέτρο πρόληψης είναι η εφαρμογή οργανωμένου προγράμματος διαχείρισης νερού και η συστηματική συντήρηση των εγκαταστάσεων. Η πρόληψη περιλαμβάνει παρακολούθηση θερμοκρασιών, αποφυγή στασιμότητας, καθαρισμό δεξαμενών και δικτύων, περιοδικό έλεγχο των κρίσιμων σημείων, απομάκρυνση ιζημάτων και βιοφίλμ, καθώς και εφαρμογή κατάλληλων μεθόδων απολύμανσης όπου απαιτείται.
Η σωστή πρόληψη δεν είναι μόνο θέμα τεχνικής συντήρησης, αλλά μέρος μιας συνολικής στρατηγικής προστασίας της δημόσιας υγείας, ιδιαίτερα σε εγκαταστάσεις με ευαίσθητους πληθυσμούς ή έντονη χρήση νερού.
Νεότερα επιδημιολογικά δεδομένα
Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη διαθέσιμη ετήσια επιδημιολογική έκθεση του ECDC, η οποία δημοσιεύθηκε το 2026 και αφορά στοιχεία του 2023, η δηλωθείσα συχνότητα της νόσου των λεγεωναρίων στην ΕΕ/ΕΟΧ αυξήθηκε σε 3,2 κρούσματα ανά 100.000 πληθυσμού, έναντι 2,6 ανά 100.000 το 2022, ενώ παρατηρήθηκε και αύξηση των περιστατικών που σχετίζονται με ταξίδια. Το στοιχείο αυτό υπογραμμίζει τη σημασία της συνεχούς επιτήρησης και της ορθής διαχείρισης των υδάτινων εγκαταστάσεων.